paviljoen D kamer 50

(lieve Frans)
hij sprak niet met mij,
wel met de dieren

ze hebben dat te laat begrepen
toen hij was uitgekeken
op dat prentje in zijn kamer,
een vogel op een tak

een wezen op zijn plek

Assisi, verdwaald
in een witte wereld
waar teveel ongedierte
moest worden gespaard

daar heeft hij zijn wandelen bewaard
om een ander pad te breken

hij heeft er nooit over gesproken, niet met mij
maar de dieren moeten het hebben geweten,
het venster was gebroken, een tak, een vogel

vrij

Cliniclown - III

de lach op zijn gezicht
hij krijgt het er niet meer vanaf
te verbeten aangebracht misschien
te gehaast

op weg naar dit en dat
stelt dit de minste vragen
gaat dat opgelucht
aan hem voorbij

hij staat voor de spiegel,
naast zijn schoenen

de spot is zo beter te dragen
in het felle licht

Cliniclown - II

hier zijn dan wel de kinderen
die ik had verwacht

nu ga ik doen wat ik mijzelf
vandaag had beloofd

vallen en opstaan
vallen tot hij lacht

verkeerd doen alles fout
dat het net op tijd toch lukt

en dat alles niet waar is
niet, zolang hij daarin gelooft

Cliniclown - I

sapperdeflap klapwiekend
in slechtzittend kostuum
en doorzichtige schmink
val hinkel hik ik binnen
in de verkeerde zaal

stamel ik in mimitaal
slechtzittende zinnen
met wapperend ruimgebaar
het verkeerde keelgat in
van de groep die mij tegenstaart

hier zaten ze niet op te wachten,
op niets eigenlijk bleek achteraf

een witte jas brak het koude ijs
een vergissing is menselijk

het lachen vergaan

een ander

een lach brak je gezicht
en een boek werd gesloten
woorden vielen open

zoveel beter van je lippen
dan van je ogen

die ondanks je blikken, licht
toch zouden hebben gelogen

“Ik wil gedichten aan bed voordragen”

Dit voorjaar zijn wederom drie GGz dichters benoemd. Ze mogen de titel tot maart 2011 dragen. Alle drie hebben raakvlakken met de GGz: als hulpverlener, cliënt, mantelzorger of anderszins. Dit jaar is één van de GGz dichters van Mondriaan: André Calis.

André Calis kan met recht een duizendpoot genoemd worden. Poëzie, muziek of teken- en schilderkunst, hij voelt zich er bij thuis. Nadat hij een hogere technische opleiding afgerond had, ging hij als ontwerper aan de slag. Na enige tijd verliet hij dat pad echter en is hij zich gaan richten op zijn grote liefde: de kunst. Op dit vlak is hij volledig autodidact. Gedichten maakt Andre al sinds hij jong was. Het schrijven van poëzie is voor hem een manier om bij de samenleving aan te haken, de communicatie op gang te brengen en vooral ook te houden. Met name het feit dat je met minder woorden veel meer kunt zeggen, spreekt hem daarbij aan.
“Een mailtje van een kennis attendeerde mij op de site : www.gzzdichter.nl. Hij wist dat ik schilderde en dichtte en dacht dat het misschien iets voor mij zou zijn. Er stond een oproep voor de ‘vacature’ van GGz Dichter. Om in aanmerking te komen moest ik een gedicht schrijven over psychofarmaca en drie tot vijf eigen gedichten insturen die door de redactie van ggzdichter.nl werden beoordeeld. Ik ben er trots op één van die drie te zijn”, aldus André Calis.
Meedingen naar de titel streelde zijn ijdelheid, maar nu hij hem heeft gaat het om veel meer dan dat. Het is de erkenning dat hij iets kan en daarmee schijnbaar ook nog is staat is anderen te raken. De ideële kant van het GGz dichterschap, is wat hem motiveert er ook echt werk van te maken. “Ik krijg van mensen terug dat ze zich herkennen in mijn woorden, dat ik de kern weet te raken, dat ik weet wat ze doormaken. Dat is voor mij een bijzondere ervaring. Dat ik gewoon met woorden het lijden voor mensen dragelijker kan maken. Ook voor mezelf hoor. Want ik heb soms wel ‘genoeg’ van de wereld, maar nu blijkt de wereld nog niet genoeg van mij te hebben.”
In zijn werk wil Calis uiting geven aan gevoelens van verlating, stilte en angst. Toch komt steeds vaker ook de kracht van het leven in zijn werk naar voren. Calis heeft door psychische zowel als verslavingsproblematiek veel klinieken van binnen gezien. Daar ontmoette hij veel boeiende mensen die, net als hijzelf, voortdurend in gevecht waren met het leven. Mensen die de kracht hadden om dat gevecht elke dag opnieuw aan te gaan, simpelweg omdat zij het leven - ondanks alles - de moeite waard vonden. Dat is de kracht die ook deze GGz dichter prikkelt
“Er wordt een appèl op me gedaan. ‘De deadline nadert, waar blijft je bijdrage, je gedicht.’ Dat maakt dat ik weer vooruit kan. Met het gedicht, maar ook met het leven. Dat is ook de reden dat wij drieën - de drie GGz dichters - méér willen dan alleen via de site publiceren. Het liefst zouden we aan het bed staan en een gedicht voordragen. Direct naar het hart van de toehoorder. Daar werken we aan. Met dat doel willen we meer naar buiten treden. Mijn collega’s verzorgen al voordrachten bij symposia en congressen, bijvoorbeeld op een dag over psychose. Dat ga ik ook nog doen. Lijkt me ontzettend leuk.”
“Mensen met een psychische stoornis hebben feitelijk kieren in het hoofd, begrijp je? Dat is wezenlijk”, zegt hij gepassioneerd. “Vanuit de verschillende hoeken die wij drieën als GGz dichters vertegenwoordigen, kunnen via die kieren contact leggen. Ik als ervaringsdeskundige en mijn collega’s als familielid en hulpverlener. Via die kieren vang ik informatie op die ik verwerk tot gedichten. Op die wijze communiceer ik, is er contact. Ook om de eenzaamheid op te heffen. We zijn niet allemaal anders, maar allemaal hetzelfde.
Een gedicht is communicatie. Het geeft verbondenheid, je bent niet alleen hierin. Het raakt. Daarom wens ik mezelf, ons, iedereen toe dat het echt gebruikt wordt. Dat het helende effect zich kan verspreiden als een olievlek. Want iedereen heeft het nodig, nodig te zijn.”

Liesbeth de Wijs
Mondriaan

zelfwoord

je hoekige wendingen
waren vaak niet te volgen

het ontwijken van de sluiers
bracht je er middenin

je stralende omarmingen
waren, arme jongen,
daarom altijd zo verdacht

zo weinig licht

grenslijn (borderline)

het is allang in kaart gebracht
het ontheemde landschap
omzoomd door oases
vruchtbare grond

de theorie is bekend
maar het helpt niet
er is een grens getrokken
daartoe ben ik beperkt

continenten leegland en overdaad
schurken schrijnend langs elkaar
schieten los en stuwen
ruw gesteente naar het oppervlak

ik dans op gevaarlijk gebergte
voel het ademen en bewegen van de aarde
maar als gewaarschuwd mens
ben ik niet alleen

ik kan roepen vanuit hier
naar de mensen in het dal

de vogels hoog in de lucht
ik kan ook hen niet bereiken

ik zal moeten schuilen
gehuld in wolken

om opnieuw te herrijzen
uit neergeslagen as

je hebt mooie ogen

ik wou dat ik wist wat je zag
als je hamert door je kamer
en zaagt door je keel, spuugt
naar overbekende wezens
die nooit hebben bestaan

je hebt mooie handen
en ik wou dat ik wist wat je zag
wanneer je nerft en kerft
in fouten die ik niet zie,
leegte aan het graven bent

waarin je verdwijnen kunt?

Dat het goed met je gaat

dat het goed met je gaat
wijkt af
van de blik in je ogen

het gaat langs me heen
denk jij
maar kijk ik
naar wat jij ziet

is het zo doorzichtig
als de brandgaten
in je kleding